موتور DC (موتور جریان مستقیم) ساده‌ترین راه برای ایجاد حرکت در پروژه‌های الکترونیکی است؛ از ربات و ماشین کنترلی گرفته تا پمپ، فن و دستگاه‌های خودکار. انتخاب موتور مناسب به چند عدد ساده بستگی دارد که در برگه‌ی مشخصات هر موتور آمده است.
فهرست مطالب
۱. ولتاژ نامی
ولتاژ نامی ولتاژی است که موتور برای آن طراحی شده؛ مثلاً ۳، ۶، ۱۲ یا ۲۴ ولت. موتور را با ولتاژی نزدیک به ولتاژ نامی تغذیه کنید. ولتاژ کمتر یعنی دور و قدرت کمتر و ولتاژ خیلی بیشتر یعنی داغ شدن و کوتاه شدن عمر موتور.
۲. دور موتور (RPM)
دور موتور تعداد چرخش در دقیقه است. عددی که در مشخصات می‌بینید معمولاً «دور بی‌بار» است، یعنی وقتی هیچ باری به محور وصل نیست. زیر بار، دور واقعی کمتر می‌شود.
۳. گشتاور
گشتاور یعنی قدرت چرخاندن بار و معمولاً با واحد کیلوگرم‌سانتی‌متر (kg.cm) یا نیوتن‌متر بیان می‌شود. گشتاور ۲ کیلوگرم‌سانتی‌متر یعنی موتور می‌تواند وزنه‌ی ۲ کیلوگرمی را با بازوی ۱ سانتی‌متری بچرخاند. برای ربات‌ها و بالابرها گشتاور از دور مهم‌تر است.
۴. گیربکس؛ دور کمتر، قدرت بیشتر
موتورهای DC معمولی دور بالا و گشتاور کمی دارند. گیربکس دور را کم و گشتاور را به همان نسبت زیاد می‌کند. مثلاً گیربکس ۱ به ۳۰ دور را تقریباً ۳۰ برابر کم و گشتاور را (منهای تلفات گیربکس) تقریباً ۳۰ برابر زیاد می‌کند. برای چرخ ربات و ماشین تقریباً همیشه موتور گیربکس‌دار لازم است.
۵. جریان مصرفی و جریان قفل
جریان قفل (Stall Current) جریانی است که موتور وقتی محورش گیر کرده و نمی‌چرخد می‌کشد و چند برابر جریان عادی است. درایور موتور و منبع تغذیه را بر اساس همین عدد انتخاب کنید، نه جریان بی‌بار.
انواع پرکاربرد موتور DC
| نوع موتور | ولتاژ رایج | کاربرد |
|---|---|---|
| موتور زرد گیربکسی (TT) | ۳ تا ۶ ولت | ربات‌ها و ماشین‌های آموزشی |
| موتور گیربکسی N20 | ۳ تا ۱۲ ولت | پروژه‌های کوچک و دقیق، قفل و مکانیزم‌های ظریف |
| موتور ۱۳۰ | ۳ تا ۶ ولت | فن کوچک، اسباب‌بازی و آزمایش |
| موتور ۷۷۵ | ۱۲ تا ۲۴ ولت | دریل، پمپ و پروژه‌های پرقدرت |
| موتور گیربکسی ۲۵ و ۳۷ میلی‌متری | ۶ تا ۲۴ ولت | ربات‌های بزرگ‌تر، با انکودر برای کنترل دقیق |
موتور را مستقیم به آردوینو وصل نکنید
پایه‌های آردوینو فقط چند ده میلی‌آمپر جریان می‌دهند و موتور از آن خیلی بیشتر می‌کشد. همیشه از درایور موتور یا ترانزیستور استفاده کنید و موتور را با منبع تغذیه‌ی جداگانه تغذیه کنید. زمین (GND) منبع موتور و آردوینو را به هم وصل کنید. با درایور می‌توانید جهت چرخش را عوض کنید و دور را با PWM کنترل کنید.
چک‌لیست خرید
- ولتاژ منبع تغذیه‌ی پروژه را مشخص کنید و موتوری با همان ولتاژ نامی بخرید.
- دور مورد نیاز را حساب کنید؛ برای چرخ ربات معمولاً ۱۰۰ تا ۳۰۰ دور کافی است.
- گشتاور را بر اساس وزن و بار پروژه کمی بیشتر از نیاز انتخاب کنید.
- درایور و منبع تغذیه را بر اساس جریان قفل موتور بخرید.
- اگر کنترل دقیق سرعت یا مسافت لازم است، موتور انکودردار بخرید.
